TIỂU ĐÊM, TIỂU GẤP – DẤU HIỆU BỆNH GÌ?

Tiểu đêm, tiểu gấp là những triệu chứng đường tiết niệu dưới khá phổ biến, đặc biệt ở người lớn tuổi. Nhiều người thường cho rằng đây là biểu hiện bình thường của quá trình lão hóa nên chủ quan, không đi thăm khám. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày, đây có thể là dấu hiệu của hội chứng bàng quang tăng hoạt (OAB) – một rối loạn chức năng bàng quang có thể được kiểm soát thông qua các biện pháp điều trị phù hợp.

1. Bàng quang tăng hoạt là gì?

Bàng quang tăng hoạt (Overactive Bladder – OAB) là sự rối loạn trong giai đoạn chứa đựng nước tiểu của bàng quang. Tình trạng tăng hoạt là do sự co bóp không chủ ý của cơ chóp xuất hiện khi người bệnh kiềm chế phản xạ đi tiểu.

Hội chứng bàng quang tăng hoạt là một nhóm triệu chứng bao gồm:

  • Tiểu gấp: cảm giác buồn tiểu một cách đột ngột, cần phải đi tiểu ngay và rất khó có thể nhịn được.
  • Tiểu nhiều lần: đi tiểu trên 8 lần mỗi ngày.
  • Tiểu đêm: thức dậy đi tiểu từ 1 lần trở lên mỗi đêm.
  • Tiểu gấp không tự chủ (són tiểu gấp): nước tiểu rỉ ra ngay sau khi buồn tiểu gấp, khoảng 30% người bệnh có dấu hiệu này.

2. Đối tượng nguy cơ và các yếu tố góp phần gây OAB

Cả nam và nữ đều có thể mắc, trong đó phụ nữ gặp nhiều hơn, đặc biệt là tiểu són. Tỷ lệ mắc tăng dần theo tuổi.

Các yếu tố dưới đây góp phần vào sự phát triển của hội chứng:

  • Rối loạn thần kinh: đột quỵ, Parkinson, đa xơ cứng, chấn thương tủy sống.
  • Cơ sàn chậu yếu hoặc tổn thương: sau sinh nở, sau phẫu thuật vùng chậu.
  • Thay đổi nội tiết: phụ nữ sau mãn kinh thiếu estrogen.
  • Bệnh nền: đái tháo đường, béo phì, phì đại tuyến tiền liệt, táo bón.
  • Một số thuốc: thuốc lợi tiểu, an thần, chống trầm cảm.
  • Thói quen sinh hoạt: dùng nhiều cà phê, trà, rượu bia, nước có ga; ăn cay, chua; hút thuốc; uống nhiều nước trong thời gian ngắn; hay đi tiểu phòng ngừa có thể làm bàng quang trở nên nhạy cảm hơn .

3. Điều trị bàng quang tăng hoạt

Bàng quang tăng hoạt OAB là tình trạng mạn tính, hiếm khi khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát. Phương pháp điều trị OAB gồm:

  • Thay đổi lối sống và hành vi: hạn chế caffeine, rượu bia, nước có ga, đồ cay chua; uống đủ nước nhưng giảm vào buổi tối; tập luyện cho bàng quang bằng cách kéo dài dần khoảng cách giữa các lần đi tiểu; tập cơ sàn chậu đều đặn.
  • Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ: khi thay đổi lối sống và hành vi chưa mang lại hiệu quả mong muốn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị phù hợp.
    • Thuốc kháng muscarinic (antimuscarinic) là một trong những nhóm thuốc được sử dụng phổ biến trong điều trị bàng quang tăng hoạt. Nhóm thuốc này giúp ức chế sự co bóp không tự chủ của cơ bàng quang, từ đó cải thiện triệu chứng.
    • Một số thuốc phổ biến của nhóm antimuscarinic: xybutynin, tolterodine, solifenacin, darifenacin, fesoterodine, trospium.
  • Các thuốc chọn lọc trên thụ thể muscarinic M2 và M3 ưu thế hơn so với nhóm không chọn lọc trong ức chế sự co thắt của cơ chóp bàng quang như solifenacin, darifenacin.
  • Can thiệp chuyên sâu cho ca nặng hoặc không đáp ứng thuốc, như tiêm botulinum toxin vào bàng quang hoặc kích thích thần kinh.

4. Phòng ngừa bàng quang tăng hoạt

Không thể phòng ngừa hoàn toàn bàng quang tăng hoạt, tuy nhiên, việc duy trì lối sống lành mạnh có thể góp phần hạn chế các yếu tố nguy cơ và cải thiện triệu chứng. Một số biện pháp nên thực hiện gồm:

  • Uống nước với lượng phù hợp, phân bổ đều trong ngày và hạn chế uống nhiều nước sát giờ đi ngủ. Lượng nước uống hàng ngày trung bình khoảng 1500 ml hay 30ml/kg thể trọng.
  • Hạn chế cà phê, trà đặc, rượu bia, nước có ga và thực phẩm cay, chua nếu những thực phẩm này làm triệu chứng nặng hơn.
  • Duy trì cân nặng hợp lý và ngừng hút thuốc lá.
  • Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ để hạn chế táo bón.
  • Tập luyện cơ sàn chậu (bài tập Kegel) thường xuyên.
  • Kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, huyết áp, phì đại tuyến tiền liệt.

5. Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám khi triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Ngoài ra khi có dấu hiệu tiểu gấp kèm đau rát, sốt hoặc đau lưng; tiểu ra máu; hoặc triệu chứng xuất hiện đột ngột và nặng cần đến ngay cơ sở y tế.

Bàng quang tăng hoạt có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt. Việc điều chỉnh lối sống, duy trì thói quen lành mạnh và điều trị đúng cách sẽ giúp cải thiện triệu chứng. Đừng chủ quan với tình trạng tiểu đêm, tiểu gấp kéo dài; hãy chủ động thăm khám để được tư vấn và điều trị phù hợp, góp phần bảo vệ sức khỏe bàng quang và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

  • Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bàng quang tăng hoạt, Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam, 2024.
Bài viết cùng chủ đề