Khi nhận kết quả xét nghiệm cho thấy men gan AST hoặc ALT tăng cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến các bệnh lý về gan như viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc tổn thương gan do rượu bia. Tuy nhiên, ít ai biết rằng không phải mọi trường hợp tăng men gan đều xuất phát từ gan. Trên thực tế, một số bệnh lý tim mạch, đặc biệt là suy tim, cũng có thể khiến các chỉ số AST và ALT tăng bất thường.

1. Tim và gan có mối liên hệ như thế nào?

Gan và tim có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Để thực hiện các chức năng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng và thải độc, gan cần được cung cấp một lượng máu và oxy đầy đủ từ hệ tuần hoàn.

Khi tim hoạt động bình thường, máu được bơm hiệu quả đến các cơ quan, trong đó có gan. Tuy nhiên, nếu tim suy yếu hoặc bơm máu kém, gan có thể bị ảnh hưởng theo nhiều cách. Máu có thể bị ứ đọng tại gan, gây tình trạng sung huyết gan, hoặc gan không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cần thiết. Cả hai tình trạng này đều có thể làm tổn thương tế bào gan và khiến các chỉ số men gan AST, ALT tăng cao.

Ngoài ra, AST không chỉ có ở gan mà còn hiện diện trong cơ tim. Vì vậy, khi xảy ra các bệnh lý tim mạch như suy tim, nhồi máu cơ tim hoặc viêm cơ tim, chỉ số AST cũng có thể tăng ngay cả khi gan không bị tổn thương đáng kể.

2. Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Nhiều người chỉ chú ý đến kết quả xét nghiệm mà bỏ qua các triệu chứng của bệnh tim mạch. Trên thực tế, nếu tăng AST, ALT đi kèm các biểu hiện sau, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám:

• Khó thở khi vận động hoặc khi nằm.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Phù chân hoặc mắt cá chân.
• Đánh trống ngực.
• Đau tức ngực.
• Tăng cân nhanh do giữ nước trong cơ thể.

Đặc biệt, những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh mạch vành cần được theo dõi cẩn thận hơn. Một số trường hợp suy tim giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ ràng, trong khi men gan tăng có thể là dấu hiệu đầu tiên giúp phát hiện bệnh.

3. Làm gì để kiểm soát bệnh tim mạch và hạn chế tăng AST, ALT?

3.1 Tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ

Người bệnh cần dùng thuốc đúng theo chỉ định và tái khám định kỳ, không tự ý ngừng thuốc. Các thuốc điều trị tăng huyết áp, suy tim hoặc rối loạn mỡ máu như candesartan, lovastatin cần được sử dụng đều đặn để kiểm soát bệnh. Đồng thời, nên thông báo cho bác sĩ về các thuốc hoặc thực phẩm chức năng đang dùng để tránh ảnh hưởng bất lợi đến gan.

3.2 Thực hiện lối sống lành mạnh

Bên cạnh thuốc điều trị, thay đổi lối sống đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát bệnh tim mạch, nên:

• Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày.
• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và đồ ăn chế biến sẵn.
• Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Hạn chế rượu bia.
• Không hút thuốc lá.

Duy trì vận động thể lực đều đặn, chẳng hạn như đi bộ hoặc đạp xe, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Bên cạnh đó, giữ cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần giảm gánh nặng cho cả tim và gan.

Tăng AST, ALT không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh gan mà đôi khi có thể liên quan đến các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là suy tim. Do đó, khi phát hiện men gan tăng, nên đi khám để xác định đúng nguyên nhân. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị sẽ giúp bảo vệ cả sức khỏe tim mạch và chức năng gan lâu dài.

Tài liệu tham khảo

• Nguyễn Thái Huân và cộng sự. Tỷ lệ và các yếu tố liên quan đến tăng aminotransferase ở bệnh nhân cao tuổi có suy tim cấp. Tạp chí Y học Việt Nam, 2025.
• Liver Function Abnormalities in Acute Heart Failure. Tạp chí Y học TP. Hồ Chí Minh.
• Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Làm sao để phân biệt tăng AST và ALT là do bệnh gan hay bệnh tim?.