Việc sử dụng thuốc cho trẻ cần thận trọng vì cơ thể trẻ chưa phát triển hoàn thiện, khả năng hấp thu và chuyển hóa thuốc khác người lớn. Dùng thuốc không đúng có thể gây quá liều, tác dụng phụ hoặc giảm hiệu quả điều trị. Vì vậy, cha mẹ cần lưu ý các nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn cho con trẻ.

1. Vì sao cần thận trọng khi dùng thuốc cho trẻ?

Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Các cơ quan như gan, thận của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Do đó, thuốc có thể được hấp thu và đào thải khác so với người trưởng thành.

Bên cạnh đó, liều thuốc ở trẻ em thường được tính dựa trên cân nặng hoặc độ tuổi. Nếu sử dụng sai liều, trẻ có thể gặp nguy cơ quá liều hoặc không đạt hiệu quả điều trị. Vì vậy, việc sử dụng thuốc cho trẻ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

2. Nguyên tắc quan trọng khi cho trẻ dùng thuốc

Để đảm bảo an toàn khi sử dụng thuốc cho trẻ, phụ huynh cần lưu ý một số nguyên tắc sau:

• Chỉ sử dụng thuốc khi có hướng dẫn từ bác sĩ, dược sĩ.
• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
• Tuân thủ liều lượng, thời gian và cách dùng thuốc được khuyến cáo.
• Không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.
• Không sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc thuốc của trẻ khác cho con mình.
• Theo dõi phản ứng của trẻ trong quá trình dùng thuốc để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

3. Cách dùng thuốc đúng cho trẻ

3.1 Dùng đúng liều

Liều dùng của trẻ em thường được tính theo cân nặng. Vì vậy, phụ huynh cần xác định đúng liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc theo khuyến cáo trên nhãn thuốc.

Khi sử dụng thuốc dạng lỏng, nên dùng dụng cụ đo liều chuyên dụng như xi lanh, cốc đong hoặc muỗng đong đi kèm thuốc. Không nên sử dụng muỗng ăn thông thường vì dễ gây sai lệch liều lượng.

3.2 Lựa chọn dạng thuốc phù hợp

Trẻ nhỏ thường khó nuốt, do đó các dạng thuốc lỏng như siro, dung dịch uống hoặc hỗn dịch thường được ưu tiên sử dụng. Với trẻ lớn hơn, có thể sử dụng viên nhai hoặc viên nén nếu trẻ đã có khả năng nuốt thuốc.

3.3 Cho trẻ uống thuốc đúng cách

Khi cho trẻ uống thuốc, nên cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc được bế hơi cao đầu để tránh nguy cơ sặc. Nên cho trẻ uống từng lượng nhỏ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Không nên cho trẻ uống thuốc khi trẻ đang khóc, cười hoặc nằm ngửa vì có thể làm trẻ sặc thuốc.

4. Những sai lầm cha mẹ thường gặp

Trong thực tế, nhiều sai sót khi cho trẻ dùng thuốc có thể làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gây nguy hiểm cho trẻ, chẳng hạn:

• Tự ý tăng hoặc giảm liều thuốc.
• Nghiền hoặc bẻ viên thuốc.
• Pha thuốc vào sữa hoặc thức ăn khiến trẻ không uống đủ liều.
• Sử dụng đồng thời nhiều thuốc có cùng hoạt chất.
• Cho trẻ dùng thuốc của người lớn hoặc thuốc của trẻ khác.

5. Một số thuốc loại thuốc thông dụng cho trẻ em

• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Dùng trong trường hợp trẻ sốt, đau do chấn thương té ngã như paracetamol, NSAIDs (Propain, Propain Syrup).
• Thuốc xịt mũi: Thuốc dự phòng và điều trị viêm mũi dị ứng như Nazofix, Elpesom, Brusonex.
• Thuốc hỗ trợ bổ sung canxi như Calcium Lactate 300

Sau khi cho trẻ dùng thuốc, cha mẹ cần theo dõi các dấu hiệu như phát ban, sưng môi hoặc mặt, khó thở, nôn nhiều, lơ mơ, ngủ li bì cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Việc dùng thuốc đúng hướng dẫn giúp đảm bảo hiệu quả và an toàn cho trẻ.

Nguồn tham khảo

1. Bệnh viện Quận 5. Hướng dẫn dùng thuốc đúng cách cho trẻ em và người cao tuổi.
2. Lipp A., et al. Medicines for children: considerations and challenges in pediatric pharmacotherapy.
3. Healthdirect Australia. Medicines for babies and children.