Trong những năm gần đây, nắng nóng không còn là hiện tượng thời tiết đơn thuần mà đang trở thành một yếu tố nguy cơ sức khỏe đáng lo ngại, đặc biệt tại các quốc gia nhiệt đới như Việt Nam. Dự báo cho thấy năm 2026, nắng nóng có xu hướng đến sớm, kéo dài và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm, với nhiều đợt nhiệt độ cao liên tiếp trong mùa hè.
Trong bối cảnh đó, người cao tuổi – đặc biệt là những người có bệnh nền như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu sẽ đối mặt với nguy cơ sức khỏe cao hơn bao giờ hết.
1. Vì sao nắng nóng nguy hiểm với người cao tuổi?
Theo các chuyên gia y tế, nắng nóng gây ra nhiều thay đổi sinh lý bất lợi:
- Mất nước nhanh do tăng tiết mồ hôi
- Giảm thể tích tuần hoàn dễ tụt huyết áp
- Máu có xu hướng cô đặc tăng nguy cơ hình thành huyết khối
- Tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tưới máu
Đặc biệt, ở người cao tuổi, khả năng điều hòa thân nhiệt suy giảm, hệ tim mạch kém thích nghi với biến đổi môi trường. Điều này khiến họ dễ gặp các tình trạng như:
- Tăng hoặc tụt huyết áp đột ngột
- Rối loạn nhịp tim, suy tim
- Đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim
2. Nguy cơ đặc biệt ở người có tăng huyết áp và rối loạn lipid máu
Ở người cao tuổi, tăng huyết áp là bệnh lý phổ biến nhất, chiếm hơn 50% trong các bệnh tim mạch. Khi thời tiết nắng nóng:
Với người tăng huyết áp
- Nhiệt độ cao gây giãn mạch, huyết áp dao động khó kiểm soát
- Mất nước làm giảm thể tích tuần hoàn, dễ tụt hoặc tăng huyết áp bất thường
Với người rối loạn lipid máu
- Máu cô đặc hơn trong điều kiện mất nước
- Mảng xơ vữa dễ mất ổn định, tăng nguy cơ tắc mạch
Thực tế ghi nhận tại các cơ sở y tế cho thấy, trong những đợt nắng nóng kéo dài, số ca đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp mất kiểm soát có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi có bệnh nền.
3. Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Trong những ngày nắng nóng, nếu xuất hiện các biểu hiện sau, cần đặc biệt lưu ý:
- Chóng mặt, đau đầu, choáng váng
- Tim đập nhanh, hồi hộp
- Khó thở, tức ngực
- Mệt lả, vã mồ hôi nhiều
Những triệu chứng này có thể bị nhầm là mệt do nóng, nhưng thực tế có thể là dấu hiệu sớm của biến cố tim mạch nguy hiểm.
4. Làm gì để bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng?
4.1 Điều chỉnh sinh hoạt
- Hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt (10h–16h)
- Uống đủ nước, bổ sung điện giải khi cần
- Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột
4.2 Theo dõi sức khỏe thường xuyên
- Đo huyết áp thường xuyên, đặc biệt trong ngày nóng
- Theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể
4.3 Duy trì điều trị bệnh nền
Việc tuân thủ điều trị giúp ổn định huyết áp, kiểm soát mỡ máu, từ đó giảm nguy cơ biến cố tim mạch trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, người có bệnh nền cần lưu ý:
- Duy trì đều đặn thuốc điều trị tăng huyết áp. Các thuốc thông dụng như Candersartan, Telmisartan, Captopril.
- Kiểm soát lipid máu bằng các thuốc phù hợp. Các thuốc phổ biến như Lovastatin, Atorvastatin, Rosuvastatin.
- Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều thuốc
- Tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ
Chủ động phòng ngừa, theo dõi sức khỏe, tuân thủ điều trị chính là lá chắn giúp người cao tuổi vượt qua mùa nắng nóng an toàn.
Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn.
Tài liệu tham khảo
- Tạp chí Môi trường: Nghiên cứu mối liên quan giữa nhiệt độ và bệnh tim mạch
- Tạp chí Y học Việt Nam: Thực trạng bệnh tim mạch ở người cao tuổi
- Medinet: Nguy cơ tim mạch trong thời tiết nắng nóng
