Ho là một trong những triệu chứng phổ biến khiến nhiều người tìm đến nhà thuốc hoặc cơ sở y tế. Khi xuất hiện ho, đa số chúng ta thường nghĩ ngay đến cảm lạnh, viêm họng hoặc các bệnh lý đường hô hấp. Tuy nhiên, không phải cơn ho nào cũng bắt nguồn từ bệnh lý đường hô hấp. Trong thực tế, trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) cũng là một nguyên nhân thường gặp gây ho kéo dài nhưng dễ bị bỏ sót.
1. Ho do các bệnh hô hấp thường gặp
Cảm và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên là những nguyên nhân phổ biến gây ho. Tác nhân thường là virus hoặc vi khuẩn gây viêm niêm mạc mũi, họng và đường hô hấp.
Ho do bệnh hô hấp thường khởi phát đột ngột, kèm các triệu chứng như đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi hoặc sốt. Người bệnh có thể ho khan hoặc ho có đờm tùy theo giai đoạn bệnh.
Phần lớn trường hợp sẽ cải thiện sau vài ngày đến vài tuần khi tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát. Ngược lại, nếu ho kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên lưu ý đến các nguyên nhân khác ngoài bệnh lý hô hấp, trong đó có trào ngược dạ dày – thực quản.
2. Tại sao trào ngược dạ dày có thể gây ho?
Trào ngược dạ dày – thực quản xảy ra khi dịch vị và acid từ dạ dày trào ngược lên thực quản, họng hoặc thanh quản. Acid và dịch vị trào ngược có thể kích thích thực quản, họng hoặc thanh quản, từ đó gây phản xạ ho.
Không phải người bệnh nào cũng có triệu chứng tiêu hóa điển hình như ợ nóng hay ợ chua. Nhiều trường hợp chỉ biểu hiện bằng ho kéo dài, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng họng, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp. Vì vậy, trào ngược dạ dày – thực quản là một trong những nguyên nhân cần được lưu ý ở người bị ho kéo dài.
3. Phân biệt ho do bệnh hô hấp và ho do trào ngược
| Đặc điểm | Ho do bệnh hô hấp | Ho do trào ngược |
| Thời gian | Thường ngắn, vài ngày đến vài tuần | Kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng |
| Đặc điểm | Ho khan hoặc ho có đờm | Chủ yếu ho khan, ít đờm |
| Thời điểm | Bất kỳ thời điểm | Thường tăng về đêm, sau ăn hoặc khi nằm |
| Triệu chứng kèm theo | Đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, sốt | Ợ nóng, ợ chua, nóng rát thượng vị |
| Biểu hiện vùng họng | Thường giảm khi bệnh cải thiện | Khàn tiếng, cảm giác vướng họng, hắng giọng |
| Hôi miệng | Ít gặp | Có thể xuất hiện |
| Diễn tiến | Thường tự khỏi | Kéo dài hoặc tái phát nhiều lần |
4. Kiểm soát ho do trào ngược như thế nào?
4.1 Điều chỉnh lối sống – nền tảng kiểm soát trào ngược
Để cải thiện ho do trào ngược, người bệnh nên:
- Không nằm ngay sau khi ăn; nên chờ ít nhất 2–3 giờ trước khi đi ngủ.
- Tránh ăn quá no, đặc biệt vào bữa tối.
- Hạn chế thực phẩm: dầu mỡ, món cay nóng hoặc quá chua.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá và đồ uống chứa caffeine.
4.2 Vai trò của thuốc trong kiểm soát triệu chứng
Bên cạnh thay đổi lối sống, một số nhóm thuốc có thể giúp cải thiện các triệu chứng liên quan đến trào ngược:
- Thuốc giảm tiết acid dạ dày
- Giúp giảm lượng acid được sản xuất trong dạ dày.
- Hạn chế kích thích đường hô hấp trên.
- Thuốc trung hòa acid
- Giúp giảm nhanh cảm giác nóng rát, khó chịu vùng họng.
- Hỗ trợ hạn chế dịch vị trào ngược lên thực quản.
- Thuốc không kê đơn an toàn và hiệu quả, dễ dàng mua tại nhà thuốc. Thuốc phổ biến như Moxydar được nhập khẩu từ Pháp
Nhận biết đúng nguyên nhân gây ho là bước đầu tiên giúp người bệnh lựa chọn hướng xử trí phù hợp, từ đó cải thiện triệu chứng hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tài liệu tham khảo
- American Gastroenterological Association (AGA). Gastroesophageal Reflux Disease (GERD).
- Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Trào ngược dạ dày gây ho đờm: Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị.
